1 – Beş parmak gamı
Bu ilk piyano egzersizi oldukça basit. Sağ elinin başparmağını orta do notasına yerleştirerek başla. Ardından diğer parmaklarını yan yana gelen sonraki beyaz tuşlara yerleştir. Parmakların şu şekilde konumlanmalı: işaret parmağı re’de, orta parmak mi’de, yüzük parmağı fa’da ve serçe parmak sol’de.
Şimdi her piyano notasını sırayla çalmalısın; do ile başla. Gamı, serçe parmağınla sol notasını çalana kadar yukarı çık, sonra aynı parmaklarla başparmağınla do notasına varana kadar aşağı in. Egzersizi giderek hızlandırarak ama düzenli çalarak tekrarla.
Bu egzersiz hareketlerine daha fazla el çabukluğu kazandıracak; böylece kolay piyano şarkılarını çok daha rahat çalabileceksin.
2 – Tam gamlar
Tam gam, piyano parmak numaraları konusunda önceki egzersizden biraz daha karmaşık bir egzersizdir; çünkü “başparmak geçirme” denen hareketi içerir. Bu hareketle başparmağını diğer parmakların (genellikle işaret ve orta parmağın) altından geçirip bir sonraki notayı onunla çalarak gamın notalarında yukarı doğru ilerlemeye devam edebilirsin. Bu hareket genellikle art arda 5 notadan daha uzun gamlar çalmamız gerektiğinde, gamda olabildiğince akıcı biçimde yükselmeye devam edebilmek için kullanılır. Pianote’un videosu başparmak geçirmenin nasıl doğru yapılacağını gösteriyor:
Tam gamı piyano egzersizi olarak çalışmadan önce başparmak geçirmeyi 3 veya 4 notalık bir dizide çalışmanı öneririz. Hareketi anladıktan sonra tam gam egzersizine başlayabilirsin.
Bunun için sağ elinin başparmağını orta do’ya, işaret parmağını re’ye, orta parmağını mi’ye yerleştir. 3 notayı art arda çal. Ardından başparmağını işaret ve orta parmağının altından geçirerek fa notasını onunla çal; diğer parmaklarını da sonraki tuşlara yeniden yerleştir. Artık parmakların şöyle konumlanmış olmalı: başparmak fa’da, işaret parmağı sol’de, orta parmak la’da, yüzük parmağı si’de ve serçe parmak do’da. Şimdi tek yapman gereken notaları doğru parmaklarla tek tek çalmak. Bu egzersizi doğru yapmana yardımcı olması için Piano Pig’in videosunu kullan:
Her zamanki gibi başta acele etme. Rahat hissettikçe egzersizin hızını yavaş yavaş artır. İlerlemene yardımcı olması için en iyi piyano çalışma teknikleri yazımızdan de yararlanabilirsin. Gamlarını daha akıcı hâle getirmene yardımcı olacak piyano pedalları kullanımı hakkındaki yazımıza de göz at.
3 – Akor egzersizleri
Bu egzersiz seni 3 notalı majör akorlarda çalıştıracak. Başlamak için sağ elinin başparmağını orta do’ya, orta parmağını mi’ye ve serçe parmağını sol’e yerleştir. Sol el için serçe parmağını bir alttaki gamdaki do’ya, orta parmağını mi’ye ve başparmağını sol’e yerleştir.
Şimdi 6 notaya aynı anda bas. Az önce iki elinle do majör akorunu çaldın. Ama egzersize devam edelim. Sonra re majör akoru yapmak için 6 parmağını bir nota daha yukarı kaldırman gerekiyor. Yani şu konumda olmalısın:
– sağ elin: başparmak re’de, orta parmak fa’da ve serçe parmak la’da.
– sol elin: serçe parmak re’de, orta parmak fa’da ve başparmak la’da.
Şimdi 6 notaya aynı anda bas. Az önce iki elinle re majör akorunu çaldın.
Sonraki akorları yapmak için tüm parmaklarını birer nota daha yukarı kaldırmaya devam et. Do akoruna vardığında, her akor arasında bir nota aşağı inerek aynı egzersizi tekrarla.
Tüm piyano egzersizlerinde olduğu gibi başta yavaş git, sonra giderek hızlan.
Egzersiz Pianote’un eğitim videosunda yer alıyor. piyano akoru egzersizini takip etmek için 4:55’ten itibaren izle:
4 – Kırık akor egzersizi
Bu egzersiz bir öncekine çok benzer, ancak akor notalarının aynı anda değil, tek tek çalınması bakımından ayrılır. Her akor için sol elinin serçe parmağını ve sağ elinin başparmağını aynı anda, ardından sol elinin orta parmağını ve sağ elinin orta parmağını, son olarak da sol elinin başparmağını ve sağ elinin serçe parmağını aynı anda çalacaksın.
Bu dizi bir akorda tamamlandığında bir sonraki akora geçersin. Örneğin bir do gamında, tuşları tek tek çalarak gamın tüm akorlarını yapmak için her seferinde bir nota yukarı çıkarsın. Do akoruna vardığında geri inersin. Bu egzersizi yapmak için piyano notalarını da kullanabilirsin.
5 – Isınma egzersizleri
Bu özel bir egzersiz, çünkü doğrudan piyanoda yapılmıyor. Ellerini piyanoya koymadan önce ısınmanı sağlıyor. Liberty Park Music’in videosu, piyano seansına başlamadan önce nasıl iyi bir ısınma yapılacağını ayrıntılı olarak anlatıyor. Kaslarını ve tendonlarını ısıtıp daha uzun çalabilmen için omuzlarını, başını ve parmaklarını esnetme hareketlerini gösteriyor:
6 – Ellerin bağımsızlığı
Ellerin bağımsızlığı, yeni başlayanlar için en zor piyano egzersizlerinden biridir. Gerçekten de piyano çalmaya başladığımızda beynimiz aynı anda iki şey yapmaya alışık değildir: simetrik çalışır. Sol el kesin bir şey yaparken sağ elle de aynı kesinlikte başka bir şey yapmak zordur. Bu bakımdan piyano, yeni başlayanlar için en karmaşık müzik aletlerinden biridir.
Ama içini rahat tut, ellerinin bağımsızlığını geliştirmene yardımcı olacak egzersizler var. Bunlar üzerinde çalışarak beynini asimetrik çalışmaya alıştıracak ve piyano çalışını büyük ölçüde geliştireceksin.
Bu konuda MangoldProject’in önerdiği eğitim çok ilginç. Bir elde akor dizileri, diğer elde arpej çalışan bir egzersizle ellerini birbirinden ayırmana yardımcı oluyor. Egzersizde ustalaştığında ellerin görevini değiştirirsin: akor çalan el arpej çalar, tersi de geçerli.
Ellerinin bağımsızlığı üzerinde çalışmak için bu videoyu izlemeye ve bu diziyi çalışmaya zaman ayır:
7 – Zıt yönlü gamlar
Zıt yönlü gamlar, piyanoda el çabukluğunu ve ellerinin bağımsızlığını çalıştırmak için çok ilginç ve etkili. Amacı, sağ elle bir gamı çıkarken sol elle aynı gamı inmek olan bir egzersizdir.
Bu egzersize başlamak için iki başparmağını piyanoda ortak bir tuşa koymalısın.
Örnek olarak orta do’yu alalım. İki başparmağını bu tuşa koy.
Sağ elinle, bu bölümün 2. egzersizinde (Tam gamlar) olduğu gibi, sonraki her parmağınla bir nota yukarı çıkacaksın; tam gamını bitirebilmek için orta parmağın mi’ye bastıktan sonra başparmak geçirmeyi yapacaksın.
Sol elinle de aynısını yapacaksın, ama bu kez her seferinde bir nota aşağı ineceksin. Sağ elinde olduğu gibi, sol elin de tam gamını bitirebilmek için orta parmağın la’ya bastıktan sonra başparmak geçirmeyi yapacak.
Gamı iki elle bitirdikten sonra bu kez sol elinle gamı yukarı, sağ elinle aşağı çalmalısın. Amaç, iki başparmağın orta do’da olacak şekilde başlangıç konumuna dönmek.
Pianote’un videosu, egzersizi tamamlamak için yapılacak hareketi gösteriyor. Hareketi doğru tekrarlamak için bu eğitimden yararlan:
Bu bölümdeki tüm piyano egzersizlerinde olduğu gibi başta yavaş git. Zıt yönlü gamlar yeni başlayanlar için kolay değildir. Zamanını al ve bu hareketi yapmak için hızı yavaş yavaş artır.
8 – Hanon ve Czerny piyano egzersizleri ve teknikleri
Piyano çalmaya başladığında parmaklarında sık sık beceriksizlik hissedersin ve 4. ve 5. parmaklar biraz çaresiz görünür. Ellerde olduğu gibi, çalarken her parmağını bağımsız hâle getirmek de zordur. Hanon ve Czerny’nin geliştirdiği yöntemler parmaklarını gevşetmeyi ve çalışını belirgin biçimde daha akıcı hâle getirmeyi sağlar. Ayrıca parmaklarını güçlendirecek egzersizler de sunar; böylece daha uzun ve daha yoğun çalabilirsin.
Hanon yöntemi, çoğu parmakların bağımsızlığına odaklanan 40 ila 60 piyano egzersizi içeren çok ünlü bir derlemedir. Kaslarını güçlendirmen ve parmak numaralarını çalışman için nota dizileri çalma üzerine pek çok egzersiz sunar.
Besteci ve piyanist Carl Czerny’nin egzersizleri ve etütleri Hanon’unkilerden biraz daha zordur. Besteci derlemelerinde 5 parmak, gamlar, başparmak geçirme, alterasyonlar, aralıklar… için egzersizler önerir. Czerny’nin derlemeleri çok kapsamlıdır. Ancak yeni başlayanlar için hazırlanmış bir derleme almaya dikkat et, çünkü ileri seviye öğrenciler için hazırladığı derlemeler çok zordur!
