1 – Gama pięciopalcowa
To pierwsze ćwiczenie na pianino jest dość proste. Zacznij od położenia kciuka prawej ręki na środkowym C. Następnie ułóż pozostałe palce na kolejnych białych klawiszach. Twoje palce powinny znaleźć się tak: palec wskazujący na D, środkowy na E, serdeczny na F, a mały na G.
Teraz zagraj po kolei każdy dźwięk na pianinie, zaczynając od C. Idź w górę gamy, aż zagrasz G małym palcem, a potem schodź w dół tymi samymi palcami, aż dojdziesz do C kciukiem. Powtarzaj ćwiczenie, stopniowo przyspieszając, ale grając równo.
To ćwiczenie nada twoim ruchom więcej zręczności, dzięki czemu łatwiej zagrasz proste piosenki na pianino.
2 – Pełne gamy
Pełna gama to ćwiczenie palcowania na pianinie, nieco trudniejsze od poprzedniego z powodu tak zwanego podkładania kciuka. To ruch, dzięki któremu możesz dalej wspinać się po dźwiękach gamy, przesuwając kciuk pod pozostałe palce (zwykle pod wskazujący i środkowy) i zagrywając nim kolejny dźwięk. Stosuje się go zazwyczaj, gdy trzeba zagrać gamę dłuższą niż 5 dźwięków z rzędu, by nadal płynnie iść w górę. Film Pianote pokazuje, jak poprawnie podłożyć kciuk:
Zanim zaczniesz ćwiczyć pełną gamę, polecamy przećwiczyć podkładanie kciuka na 3- lub 4-dźwiękowym ciągu. Gdy zrozumiesz ruch, możesz przejść do ćwiczenia pełnej gamy.
W tym celu połóż kciuk prawej ręki na środkowym C, palec wskazujący na D, a środkowy na E. Zagraj te 3 dźwięki po kolei. Potem podłóż kciuk pod palec wskazujący i środkowy, by zagrać nim F, jednocześnie przestawiając pozostałe palce na kolejne klawisze. Twoje palce powinny teraz leżeć tak: kciuk na F, wskazujący na G, środkowy na A, serdeczny na H, a mały na C. Teraz wystarczy zagrać dźwięki jeden po drugim właściwymi palcami. Pomoże ci w tym film Piano Pig, dzięki któremu wykonasz to ćwiczenie poprawnie:
Jak zawsze, na początku nie spiesz się. Stopniowo zwiększaj tempo ćwiczenia, gdy poczujesz się pewnie. Pomoże ci też nasz artykuł o najlepszych technikach ćwiczenia na pianinie, dzięki któremu zrobisz postępy. Zobacz też artykuł o używaniu pedałów pianina, które pomogą ci wygładzić gamy.
3 – Ćwiczenie z akordami
To ćwiczenie wytrenuje cię w trzydźwiękowych akordach durowych. Na początek połóż kciuk prawej ręki na środkowym C, palec środkowy na E, a mały na G. Lewą rękę ułóż tak: mały palec na C z niższej oktawy, środkowy na E, a kciuk na G.
Teraz naciśnij jednocześnie wszystkie 6 dźwięków. Masz już akord C-dur zagrany obiema rękami. Ale kontynuujmy ćwiczenie. Teraz przesuń wszystkie 6 palców o jeden dźwięk w górę, by zagrać akord D-dur. Powinny więc znaleźć się w takiej pozycji:
– prawa ręka: kciuk na D, palec środkowy na F, a mały na A.
– lewa ręka: mały palec na D, środkowy na F, a kciuk na A.
Teraz naciśnij jednocześnie wszystkie 6 dźwięków. Masz już akord D-dur zagrany obiema rękami.
Przesuwaj dalej wszystkie palce o jeden dźwięk w górę, by zagrać kolejne akordy. Gdy dojdziesz do akordu C, powtórz to samo ćwiczenie, schodząc o jeden dźwięk między akordami.
Jak przy wszystkich ćwiczeniach na pianino, na początku graj powoli, a potem stopniowo przyspieszaj.
To ćwiczenie jest w filmie instruktażowym Pianote. Obejrzyj go od 4:55, aby śledzić ćwiczenie z akordami na pianino:
4 – Ćwiczenie z akordami łamanymi
To ćwiczenie jest bardzo podobne do poprzedniego, ale różni się tym, że dźwięki akordu nie są grane jednocześnie, tylko jeden po drugim. Przy każdym akordzie zagraj jednocześnie małym palcem lewej ręki i kciukiem prawej, potem środkowym palcem lewej i środkowym prawej, a na końcu kciukiem lewej i małym palcem prawej ręki jednocześnie.
Gdy zagrasz tę sekwencję na jednym akordzie, przechodzisz do następnego. Na przykład w gamie C idziesz o jeden dźwięk w górę, by zagrać wszystkie akordy gamy, naciskając klawisze po kolei. Po dojściu do akordu C wracasz w dół. Do tego ćwiczenia możesz też użyć nut na pianino.
5 – Ćwiczenia rozgrzewkowe
To ćwiczenie jest szczególne, bo nie wykonuje się go bezpośrednio na pianinie. Pozwala rozgrzać się, zanim położysz ręce na klawiaturze. Film Liberty Park Music szczegółowo wyjaśnia, jak dobrze się rozgrzać przed ćwiczeniem na pianinie. Pokazuje ruchy rozciągające barki, głowę i palce, dzięki którym rozgrzejesz mięśnie i ścięgna i pozwoli ci to grać dłużej:
6 – Niezależność rąk
Niezależność rąk to jedno z najtrudniejszych ćwiczeń na pianino dla początkujących. Gdy zaczynamy grać na pianinie, nasz mózg nie jest przyzwyczajony do robienia dwóch rzeczy naraz: pracuje symetrycznie. Gdy lewa ręka robi coś precyzyjnego, trudno wykonać równie precyzyjnie coś innego prawą. Pod tym względem pianino to jeden z najtrudniejszych instrumentów dla początkujących.
Ale spokojnie, są ćwiczenia, które pomogą poprawić niezależność rąk. Pracując nad nimi, przyzwyczaisz mózg do pracy asymetrycznej i znacznie poprawisz swoją grę na pianinie.
Pod tym względem bardzo ciekawy jest tutorial przygotowany przez MangoldProject. Pomaga rozdzielić ręce w ćwiczeniu, w którym jedna ręka gra progresje akordów, a druga arpeggia. Gdy opanujesz ćwiczenie, zamieniasz role rąk: ta, która grała akordy, gra arpeggia, i odwrotnie.
Poświęć chwilę, by obejrzeć ten film i przećwiczyć tę sekwencję, aby popracować nad niezależnością rąk:
7 – Gamy w ruchu przeciwnym
Gamy w ruchu przeciwnym są bardzo ciekawe i skuteczne w treningu zręczności i niezależności rąk na pianinie. W tym ćwiczeniu prawa ręka idzie w górę gamy, a lewa schodzi w dół tej samej gamy.
Na początek ćwiczenia połóż oba kciuki na wspólnym klawiszu pianina.
Weźmy na przykład środkowe C. Połóż oba kciuki na tym klawiszu.
Prawą ręką, tak jak w ćwiczeniu 2 tego rozdziału (pełne gamy), idziesz o jeden dźwięk w górę kolejnymi palcami, podkładając kciuk po tym, jak palec środkowy naciśnie E, aby dokończyć pełną gamę.
Lewą ręką robisz to samo, ale schodzisz o jeden dźwięk w dół. Tak jak w prawej ręce, lewa podłoży kciuk po tym, jak palec środkowy naciśnie A, aby dokończyć pełną gamę.
Gdy skończysz gamę obiema rękami, musisz iść w górę gamy lewą ręką i w dół prawą. Celem jest powrót do pozycji wyjściowej, z oboma kciukami na środkowym C.
Film Pianote pokazuje ruch potrzebny do wykonania ćwiczenia. Oprzyj się na tym tutorialu, aby poprawnie odtworzyć ruch:
Jak przy wszystkich ćwiczeniach na pianino w tym rozdziale, na początku graj powoli. Gamy w ruchu przeciwnym nie są łatwe dla początkujących. Nie spiesz się i stopniowo zwiększaj tempo, by wykonać ten ruch.
8 – Ćwiczenia i techniki Hanona i Czernego na pianino
Gdy zaczynasz grać na pianinie, często czujesz niezgrabność palców, a 4. i 5. palec wydają się trochę bezradne. Podobnie jak w przypadku rąk, trudno też uniezależnić każdy palec podczas gry. Metody opracowane przez Hanona i Czernego pozwalają rozluźnić palce i sprawić, że twoja gra stanie się znacznie płynniejsza. Dają też ćwiczenia wzmacniające palce, dzięki którym możesz grać dłużej i intensywniej.
Metoda Hanona to bardzo słynny zbiór zawierający od 40 do 60 ćwiczeń na pianino, z których większość skupia się na niezależności palców. Da ci wiele ćwiczeń opartych na grze ciągów dźwięków, które wzmocnią mięśnie i poprawią palcowanie.
Ćwiczenia i etiudy Carla Czernego, kompozytora i pianisty, są nieco trudniejsze niż te Hanona. W swoich zbiorach kompozytor proponuje ćwiczenia na 5 palców, gamy, podkładanie kciuka, znaki chromatyczne, interwały… Zbiory Czernego są bardzo kompletne. Uważaj jednak, by wybrać zbiór dla początkujących, bo jego zbiory dla zaawansowanych są bardzo trudne!
