1 – De vijftoonsladder
Deze eerste pianooefening is vrij simpel. Zet om te beginnen de duim van je rechterhand op de middelste C. Plaats daarna je andere vingers op de volgende witte toetsen. Je vingers staan nu zo: de wijsvinger op D, de middelvinger op E, de ringvinger op F en de pink op G.
Speel nu om de beurt elke pianonoot, te beginnen met C. Je gaat de toonladder omhoog tot je de G met je pink speelt, en daarna weer omlaag met dezelfde vingers tot je met je duim op de C uitkomt. Herhaal de oefening en versnel geleidelijk, maar blijf regelmatig spelen.
Deze oefening maakt je bewegingen handiger, zodat je makkelijke pianonummers met meer gemak kunt spelen.
2 – Hele toonladders
De hele toonladder is een oefening voor de vingerzetting op piano die iets lastiger is dan de vorige, vanwege het zogeheten onderzetten van de duim. Met die beweging kun je de toonladder blijven opgaan: je schuift de duim onder de andere vingers door (meestal onder de wijs- en middelvinger) en speelt daarmee de volgende noot. Dit gebruik je meestal bij toonladders van meer dan 5 noten achter elkaar, zodat je zo soepel mogelijk omhoog kunt blijven spelen. In de video van Pianote zie je hoe je de duim goed onderzet:
Voordat je de hele toonladder als pianooefening speelt, raden we je aan het onderzetten van de duim eerst te oefenen op een reeks van 3 of 4 noten. Als je de beweging begrijpt, kun je beginnen met de oefening met de hele toonladder.
Zet daarvoor de duim van je rechterhand op de middelste C, de wijsvinger op D en de middelvinger op E. Speel de 3 noten na elkaar. Schuif dan je duim onder je wijs- en middelvinger door om daarmee de F te spelen, en plaats je andere vingers op de volgende toetsen. Je vingers staan nu zo: duim op F, wijsvinger op G, middelvinger op A, ringvinger op B en pink op C. Nu hoef je alleen nog de noten één voor één met de juiste vingers te spelen. Gebruik de video van Piano Pig om deze oefening goed uit te voeren:
Neem het zoals altijd eerst rustig. Verhoog het tempo van je oefening geleidelijk, zodra je je er prettig bij voelt. Je kunt ook ons artikel over de beste manieren om piano te oefenen erbij pakken om vooruit te komen. Lees ook ons artikel over het gebruik van pianopedalen, waarmee je je toonladders soepeler laat klinken.
3 – De akkoordenoefeningen
Met deze oefening train je majeurakkoorden van 3 noten. Zet om te beginnen de duim van je rechterhand op de middelste C, je middelvinger op E en je pink op G. Zet voor de linkerhand je pink op de C van het lagere octaaf, je middelvinger op de E en je duim op de G.
Druk nu alle 6 noten tegelijk in. Je hebt zojuist je C-majeurakkoord met beide handen gespeeld. Maar we gaan door met de oefening. Verplaats nu je 6 vingers één noot omhoog om een D-majeurakkoord te maken. Je moet dan in de volgende positie staan:
– je rechterhand: duim op D, middelvinger op F en pink op A.
– je linkerhand: de pink op de D, de middelvinger op de F en de duim op de A.
Druk nu alle 6 noten tegelijk in. Je hebt zojuist je D-majeurakkoord met beide handen gespeeld.
Verplaats al je vingers steeds één noot omhoog om de volgende akkoorden te maken. Als je bij het C-akkoord bent aangekomen, herhaal je dezelfde oefening, maar ga je tussen elk akkoord één noot omlaag.
Zoals bij alle pianooefeningen begin je langzaam en ga je daarna geleidelijk sneller.
De oefening staat in de videouitleg van Pianote. Kijk vanaf 4:55 om de oefening met pianoakkoorden te volgen:
4 – De oefening met gebroken akkoorden
Deze oefening lijkt erg op de vorige, maar je speelt de noten van het akkoord niet tegelijk, maar één voor één. Per akkoord speel je tegelijk de pink van je linkerhand en de duim van je rechterhand, daarna de middelvinger van je linkerhand en de middelvinger van je rechterhand, en ten slotte tegelijk de duim van je linkerhand en de pink van je rechterhand.
Als je dit patroon bij één akkoord hebt gespeeld, ga je naar het volgende akkoord. Op een C-toonladder ga je bijvoorbeeld steeds één noot omhoog om alle akkoorden van de toonladder te maken, door de toetsen één voor één te spelen. Ben je bij het C-akkoord aangekomen, dan ga je weer omlaag. Je kunt voor deze oefening ook bladmuziek voor piano gebruiken.
5 – De opwarmoefeningen
Dit is een bijzondere oefening, want je doet haar niet direct op de piano. Je warmt je op voordat je je handen op de piano legt. In de video van Liberty Park Music wordt uitgelegd hoe je je goed opwarmt voordat je aan je pianosessie begint. Je ziet de bewegingen om je schouders, je hoofd en je vingers te rekken, zodat je je spieren en pezen opwarmt en langer kunt spelen:
6 – De onafhankelijkheid van je handen
De onafhankelijkheid van de handen is een van de moeilijkste pianooefeningen voor beginners. Als je met piano begint, is je brein er namelijk niet aan gewend twee dingen tegelijk te doen: het werkt symmetrisch. Als de linkerhand iets precies doet, is het moeilijk om met de rechterhand iets even precies anders te doen. In dat opzicht is piano een van de ingewikkeldste muziekinstrumenten voor beginners.
Maar geen zorgen: er zijn oefeningen waarmee je de onafhankelijkheid van je handen verbetert. Door ermee te werken, went je brein eraan om asymmetrisch te functioneren en speel je veel beter piano.
In dat opzicht is de uitleg van MangoldProject erg interessant. Hij helpt je je handen los te koppelen met een oefening waarbij je met de ene hand akkoordenreeksen speelt en met de andere hand arpeggio’s. Als je de oefening beheerst, wissel je de taken van je handen: de hand die de akkoorden speelde, speelt nu de arpeggio’s en andersom.
Neem de tijd om deze video te bekijken en deze reeks te oefenen, zodat je de onafhankelijkheid van je handen traint:
7 – Toonladders in tegenbeweging
Toonladders in tegenbeweging zijn interessant en effectief om je behendigheid en de onafhankelijkheid van je handen op piano te trainen. Het doel van de oefening is met de rechterhand een toonladder omhoog te spelen en met de linkerhand dezelfde toonladder omlaag.
Om deze oefening te beginnen, zet je je twee duimen op dezelfde toets op de piano.
Neem bijvoorbeeld de middelste C. Zet je twee duimen op deze toets.
Met je rechterhand ga je, zoals bij oefening 2 van dit hoofdstuk (hele toonladders), met elk van je volgende vingers één noot omhoog. Na de E met je middelvinger zet je de duim onder om je hele toonladder af te maken.
Met je linkerhand doe je hetzelfde, maar ga je telkens één noot omlaag. Net als je rechterhand zet je linkerhand de duim onder nadat je middelvinger de A heeft gespeeld, zodat je je hele toonladder kunt afmaken.
Als je de toonladder met beide handen hebt afgemaakt, ga je met je linkerhand omhoog en met je rechterhand omlaag. Het doel is terug te keren naar de beginpositie, met je twee duimen op de middelste C.
In de video van Pianote zie je de beweging die je moet maken om de oefening af te maken. Gebruik deze uitleg om de beweging goed na te doen:
Zoals bij alle pianooefeningen in dit hoofdstuk ga je eerst langzaam. Toonladders in tegenbeweging zijn niet makkelijk voor beginners. Neem de tijd en verhoog het tempo geleidelijk om deze beweging uit te voeren.
8 – Pianooefeningen en -technieken van Hanon en Czerny
Als je met piano begint, voel je je vaak onhandig met je vingers, en de 4e en 5e vinger lijken een beetje hulpeloos. Net als bij de handen is het ook moeilijk om elke vinger zelfstandig te maken tijdens het spelen. Met de methodes van Hanon en Czerny maak je je vingers losser en speel je een stuk vloeiender. Ze bieden ook oefeningen om je vingers te versterken, zodat je langer en intenser kunt spelen.
De methode van Hanon is een heel beroemde bundel met 40 tot 60 pianooefeningen, waarvan de meeste draaien om de onafhankelijkheid van je vingers. Er staan veel oefeningen in rond het spelen van notenreeksen, om je spieren te versterken en aan je vingerzetting te werken.
De oefeningen en etudes van Carl Czerny, componist en pianist, zijn iets moeilijker dan die van Hanon. In zijn bundels staan oefeningen voor de 5 vingers, toonladders, het onderzetten van de duim, voortekens, intervallen, … De bundels van Czerny zijn heel compleet. Let wel op dat je een bundel voor beginners neemt, want zijn bundels voor gevorderden zijn heel moeilijk!
