Zrozumieć logikę nut na pianinie
Pianino to instrument muzyczny zaprojektowany według zasad logicznych, a nawet matematycznych. Gdy stajesz przed pianinem, liczba dźwięków (88 w największych instrumentach) może robić wrażenie. Nie wiesz, od czego zacząć, i to całkiem normalne. W tej części nie będziemy omawiać zagadnień czysto teoretycznych, odczytywania nut ani solfeżu. Zaczniemy raczej od przyjrzenia się razem białym i czarnym klawiszom pianina. To jedna z podstaw gry na pianinie.
Zauważysz, że pianino, niezależnie od rozmiaru, cyfrowe czy akustyczne, ma zawsze ten sam układ dźwięków. Aby ułatwić sobie zadanie, możesz zwrócić szczególną uwagę na czarne klawisze pianina. Zauważysz, że układ jest zawsze taki sam: 2 czarne klawisze, potem 3 czarne klawisze. Ten układ powtarza się w kółko aż do końca klawiatury.
Gdy szukasz nuty na pianinie, posłuż się czarnymi klawiszami. Na przykład, jeśli szukasz C, musisz:
1 – spojrzeć na układ czarnych klawiszy;
2 – zatrzymać się przy grupie dwóch kolejnych czarnych klawiszy (na czerwono na schemacie powyżej);
3 – wybrać biały klawisz leżący tuż na lewo od tych dwóch czarnych klawiszy: tutaj znajduje się twoje C.
Skoro rozumiesz już logikę budowy pianina, zanim przejdziemy do nazw nut, zajmiemy się pojęciami gamy i oktawy.
Oktawy i gamy na pianinie
W teorii muzyki oktawy i gamy to pojęcia podstawowe. Są niezbędne, aby zrozumieć, co grasz, improwizujesz lub komponujesz na pianinie. Oktawy i gamy składają się z szeregu nut, które pozwalają uporządkować twoją grę.
Oktawy
W muzyce oktawa to interwał między dwiema nutami oddzielonymi ośmioma nutami. Oktawa, która zaczyna się od jakiejś nuty, zawsze kończy się tą samą nutą w oktawie wyżej (albo niżej, zależnie od kierunku). Na przykład, gdy naciskasz nutę G, odlicz osiem nut w lewą stronę pianina, aby dojść do G i przejść do oktawy niższej. I odwrotnie, odlicz osiem nut w prawą stronę pianina, aby dojść do G i przejść do następnej oktawy wyższej. Z technicznego punktu widzenia przy przejściu z jednej oktawy do drugiej częstotliwość dźwięku naciśniętego klawisza podwaja się.
Pomocny może być opisany wyżej układ czarnych klawiszy. Z pewnością zauważysz, że to ta sama nuta, bo obie leżą tuż na lewo od grupy dwóch czarnych klawiszy.
Oktawy pozwalają poznać budowę pianina i grać zgodnie z nią. Warto wiedzieć, że piosenkę na pianino można zagrać w każdej oktawie. Piosenka będzie ta sama, ale zabrzmi niżej lub wyżej, zależnie od wybranej oktawy.
Ważne jest też to, że oktawa zawiera wszystkie nuty: C, D, E, F, G, A, H i C. Gdy przechodzisz do następnej oktawy wyżej, powtarzasz dokładnie ten sam ciąg nut, tylko wyżej.
Możesz obejrzeć ten krótki film, aby uzupełnić naukę o oktawach na pianinie:
Gamy
Przed chwilą mówiliśmy o ciągu kolejnych nut zawartych w oktawie. Otóż ten ciąg nut nazywamy gamą.
Gama to ciąg sąsiadujących nut tej samej tonacji (molowej lub durowej), w którym ostatnia nuta powtarza pierwszą zagraną w oktawie niższej (jeśli gama jest zstępująca) lub wyższej (jeśli jest wstępująca).
Aby lepiej to zrozumieć, wróćmy do przykładu z nutą C. Gama C zawsze zaczyna się od nuty C, a potem przechodzi kolejno przez wszystkie białe klawisze leżące na prawo od niej (gdy idziemy w górę) lub na lewo (gdy idziemy w dół). Gdy dojdziesz do ósemki, wracasz do C. W ten sposób kończysz gamę i, jeśli dobrze śledzisz poprzednią część, jesteś teraz w nowej oktawie.
Znajomość gam pozwoli ci popracować nad płynnością gry i praktyką pianistyczną. Gamy należą do podstaw gry na pianinie, dlatego zalecamy ćwiczyć je jak najwięcej!
Jeśli gamy nadal wydają ci się trochę zagmatwane, możesz obejrzeć ten film, który wyjaśni je w 6 minut:
Jak zapewne zauważasz, gdy zrozumiesz pojęcie oktawy, o wiele łatwiej pojąć pojęcie gamy, i odwrotnie. Te dwa pojęcia są bowiem ściśle powiązane, a nawet się uzupełniają.
Skoro znasz już te dwa podstawowe pojęcia, zajmijmy się nazwami nut i ich kolejnością na klawiaturze pianina.
Tabela nut pianina
Ta tabela nut pianina pokazuje wszystkie różne dźwięki, które znajdziesz na klawiaturze. Ciągi nut powtarzają się za każdym razem, gdy przechodzisz do kolejnej oktawy. Dlatego tak ważne jest, aby przed przedstawieniem nut obecnych na pianinie omówić pojęcia oktawy i gamy. Ta tabela jest niezbędna, aby dobrze zrozumieć, jak odstępy między nutami wpływają na dźwięki, które wydajesz podczas gry, zwłaszcza w akordach na pianino. Różne nuty na klawiaturze pianina można podsumować następująco [Poniższy schemat przedstawia nazwy nut pianina zapisane literami. W tym zapisie białe klawisze nazywają się kolejno C, D, E, F, G, A, H, a po H zaczyna się znów C w następnej oktawie]:
Nuta C położona pośrodku zawsze wyznacza środkowy klawisz klawiatury pianina. Należy ją traktować jako punkt odniesienia, który pomaga się odnaleźć i rozpoznać grany dźwięk.
Ważne jest, aby znać położenie i nazwy nut tworzących każdą oktawę, bo będziesz je bardzo często spotykać w różnych ćwiczeniach, lekcjach i samouczkach w trakcie nauki muzyki.
Standardowe nuty na pianino
Gdy patrzysz na powyższy schemat nut pianina, zauważasz, że są dwa rodzaje nut: nuty standardowe (na dole obrazka) i nuty z krzyżykiem # (na górze obrazka).
Nuty standardowe to wszystkie białe klawisze, a każdy ma oznaczającą go literę: C, D, E, F, G, A i H.
Nuty z krzyżykiem
Z kolei nuty z krzyżykiem # odpowiadają wyłącznie czarnym klawiszom. Są nazwane od białych klawiszy. Gdy patrzysz na biały klawisz z literą, czarny klawisz leżący tuż na jego prawo ma tę samą literę z dodanym krzyżykiem #, a w nazwie literowej dochodzi końcówka „-is”, na przykład Cis.
Nuty z bemolem
Czarne klawisze mogą też nosić inną nazwę. W zależności od twojej gry nazywa się je „z krzyżykiem” albo „z bemolem”. Skąd wiedzieć, którą nazwę wybrać? To zależy od białego klawisza zagranego tuż przed nim. Jeśli schodzisz w lewą stronę pianina, będzie to bemol. Jeśli przesuwasz się w prawo, będzie to krzyżyk (#).
Dla ułatwienia weźmy za przykład czarną nutę leżącą pośrodku grupy 3 czarnych nut. Jeśli tuż wcześniej zagrano nutę A, ta czarna nuta będzie nutą As, ponieważ poruszasz się w lewo.
Jeśli tuż wcześniej zagrano nutę G, ta sama czarna nuta będzie nutą Gis, ponieważ poruszasz się w górę, w prawo.
Interwały i tony
Zakończmy ten artykuł z lekcją pojęciami tonów i interwałów, które także należą do podstaw gry na pianinie.
Po wszystkim, co omówiliśmy w tym artykule, to najprostsze pojęcia, bo wynikają ze wszystkiego, co było wcześniej (dlatego postanowiliśmy omówić je na końcu artykułu).
Za każdym razem, gdy przechodzisz do następnego klawisza, doliczasz kolejny półton. Czarne klawisze oczywiście wlicza się do tego rachunku. Na przykład, jeśli przechodzisz z jednego białego klawisza na drugi, a między nimi jest czarny klawisz, będzie to: półton + półton = ton. Dwa białe klawisze oddzielone czarnym dzieli ton (czyli interwał).
Weźmy jeszcze raz konkretny przykład, aby lepiej to zrozumieć. Jeśli grasz gamę C (jak widzieliśmy wyżej w tym artykule), naciskasz po kolei nuty: C, D, E, F, G, A, H, C.
Gdy zapiszemy tę gamę w tonach, otrzymamy: ton + ton + półton + ton + ton + ton + półton = 6 tonów. W gamie C jest więc 6 tonów różnicy (czyli 6 interwałów).
Do tego rachunku wliczyliśmy czarne klawisze. Jeśli chcemy rozłożyć to nuta po nucie, licząc każdy odstęp, wyjdzie: półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton + półton = 6 tonów.
Skoro wiesz już wszystko o nutach pianina, gamach i oktawach, możesz wybrać swoje pianino cyfrowe i wejść do aplikacji La Touche Musicale, aby ćwiczyć!
