Muzykoterapia staje się dziś częścią ścieżki leczenia. Pozwala zmniejszyć negatywne skutki różnych zaburzeń u dzieci i młodych dorosłych. W przypadku zaburzeń Dys, zaburzeń ze spektrum autyzmu oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi efekty słuchania i grania muzyki są zdumiewające.
Czym jest muzykoterapia?
A gdyby tak wykorzystać muzykę, by wspierać dzieci i nastolatki z zaburzeniami lub chorobami psychicznymi? Na to stawia ta nowa forma wsparcia. Nie chodzi o leczenie, lecz o towarzyszenie pacjentowi obok jego terapii, na przykład po to, by zmniejszyć ból i zaburzenia mowy, poprawić relacje społeczne, koncentrację (jak wtedy, gdy słuchasz muzyki w pracy) oraz osiągnąć wiele innych korzyści, o których przeczytasz niżej.
Muzykoterapia ma 2 rodzaje podejścia:
– bierne ; dziecko słucha muzyki przygotowanej dla niego przez bliską osobę lub muzykoterapeutę, który gra na instrumencie albo śpiewa. Liczy się interakcja ; płyta puszczona w pętli nie da takiego samego efektu.
– czynne ; to dziecko wchodzi do gry i samo staje się panem wybranego instrumentu muzycznego : pianina, perkusji, głosu…
Muzykoterapia dla wszystkich?
„Tak, jest odpowiednia dla wszystkich. Dostosowanie jest bardzo proste, o ile dana osoba nie ma problemów ze słuchem. Co więcej, nawet w przypadku raczej czynnej muzykoterapii ze śpiewem i grą na instrumencie przeciwwskazań jest stosunkowo niewiele. Podsumowując: muzykoterapia może dotyczyć większości z nas”.
Hervé Platel, wywiad z marca 2018 r. dla France Alzheimer.
Korzyści płynące z muzyki dla naszego ciała nie wymagają już dowodów. Ale jakie korzyści przynosi ona dzieciom z zaburzeniami?
Omawiamy tu najbardziej znane zaburzenia i te, które dotyczą największej liczby dzieci i nastolatków.
Zaburzenia ze spektrum autyzmu a muzyka
Autyzm i zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) należą do całościowych zaburzeń rozwoju. Mają podłoże w niepełnosprawności psychicznej, wynikają z zaburzeń neurobiologicznych i charakteryzują się trudnościami w komunikacji, w relacjach społecznych, w uczeniu się i w zachowaniu. Pierwsze objawy pojawiają się w dzieciństwie, najczęściej między 18. a 36. miesiącem życia.
700
tysięcy osób we Francji jest dotkniętych autyzmem
100
tysięcy z nich nie ukończyło 20 lat
18
miesięcy: w tym wieku zaczynają pojawiać się objawy
Źródło: https://www.inserm.fr/
Liczne badania wykazały korzystny wpływ muzyki na próbie dzieci i nastolatków z zaburzeniami autystycznymi.
Znaczącą poprawę odnotowano w zakresie :
– stymulacji mózgu
– koncentracji i uwagi
– umiejętności społecznych
– komunikacji werbalnej i niewerbalnej
– koordynacji ruchowej
– zdolności adaptacyjnych
– relacji rodzic–dziecko
– redukcji stresu
Mimo to wszystko trzeba oceniać indywidualnie, bo każde dziecko i każdy młody dorosły jest inny i ma własną reakcję na muzykę.
Weźmy na przykład Kodiego Lee.
Kodi jest niewidomy i ma zaburzenie ze spektrum autyzmu.
Ten 22-letni mężczyzna zrobił furorę kilka dni temu na scenie America’s Got Talent 2019, śpiewając i grając na pianinie.
Jego matka opowiada : „Bardzo wcześnie odkryliśmy, że Kodi Lee uwielbia muzykę (…) kiedy jest się autystycznym, trudno robić to, co wszyscy, a granie muzyki uratowało mu życie”.
Obejrzyj film poniżej; na pewno nie pozostaniesz obojętny!
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) a muzyka
Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) jest zaburzeniem neurorozwojowym. ADHD charakteryzuje się zachowaniami wynikającymi z braku uwagi i/lub z nadpobudliwości i impulsywności oraz powoduje różne problemy w sferze uwagi, mowy i motoryki. Bezpośrednimi skutkami ADHD są spadek poczucia własnej wartości, porzucanie nauki i trudności w kontaktach społecznych.
4%
dzieci w wieku szkolnym ma ADHD
3%
dorosłych ma ADHD
Badanie Lindy Essiambre z Uniwersytetu Quebecu wyjątkowo dobrze pokazało korzyści z grania muzyki przy ADHD. Nadpobudliwe dzieci uczyły się gry na gitarze, a ich zachowanie oceniano między innymi w szkole. Wyraźną poprawę stwierdzono w zakresie :
– zachowania ;
mniejsza agresywność, lepsze zachowanie w klasie, zauważalna spójność w grupie badanych dzieci
– nadpobudliwości ;
lepsza samokontrola
– umiejętności społecznych ;
poczucie odpowiedzialności, zaangażowanie w działania grupowe, szacunek dla innych, poczucie własnej wartości
– uczenia się ;
motywacja do nauki francuskiego i muzyki, kreatywność, wytrwałość, ciekawość, zdolność skupienia uwagi…
Warto szczególnie podkreślić wzrost poczucia własnej wartości. Na początku badania było ono bardzo słabe, a jest bezpośrednio powiązane ze wszystkimi pozostałymi zaobserwowanymi poprawami.
Zaburzenia Dys a muzyka
Najczęściej mówimy o dysleksji, ale zaburzenia Dys obejmują kilka często mało znanych trudności :
– Dysleksja : trudności w czytaniu
– Dyspraksja : zaburzenia rozwoju motorycznego i pisania
– Dyskalkulia : trudności z liczbami i rachunkami
– Dysfazja : zaburzenia mowy ustnej
6%
Francuzów ma co najmniej jedno zaburzenie Dys
4%
uczniów z rocznika to co najmniej osoby z dysleksją
3%
ma dyspraksję
2%
ma dysfazję
Źródło: Fédération française des Dys, październik 2018
Muzyka sprawdziła się przy dysleksji w badaniu Inserm z 2015 roku. Dzieci w wieku 8–11 lat, oprócz zajęć z logopedą, uczestniczyły w zajęciach muzycznych dwa razy w tygodniu przez 2 miesiące.
Po tych 2 miesiącach, podczas czytania tekstu, wyniki były spektakularne :
60% dzieci grających na instrumencie poprawiło się na tyle, że przestało spełniać kryteria dysleksji !
Praktyka łatwa do wprowadzenia przy zaburzeniach Dys :
„Zajęcia nie wymagają od nauczycieli szczególnej wiedzy, a są muzykoterapeuci i nauczyciele muzyki, którzy mają doświadczenie w takiej pracy. Potrzeba tylko rytmu! Dziecko ma się bawić i chcieć tam chodzić. A koszt może być dość umiarkowany. Zajęcia muszą jednak uzupełniać terapię logopedyczną, której w naszym badaniu nigdy nie porzucono i która pozostaje filarem opieki”, podkreśla badacz.
La Touche Musicale pozwala w bardzo intuicyjny sposób uprościć naukę gry na pianinie i może wpisać się w drogę dziecka lub nastolatka z zaburzeniami, pod opieką muzykoterapeuty lub przeszkolonego rodzica.
