Piyano pedalları nedir?
Piyano pedalları, piyanonun alt kısmında bulunur. Genellikle her birinin çok belirli bir görevi olan üç farklı pedal vardır.
Akustik piyanolarda pedallar
Dik piyano de olsa kuyruklu piyano da olsa, tüm akustik piyanoların alt kısmında pedallar bulunur. Geleneksel piyanolarda her zaman 3 pedal vardı. Daha yeni piyanolarda ise bazen yalnızca iki pedal (en sık kullanılanlar) yer alır. Akustik piyanolarda pedallar, dijital piyanolardan farklı olarak tamamen akustik mekanizmanın parçasıdır ve bu yüzden piyanonun yapısına entegre edilmiştir.

Dijital piyanolarda pedallar
Dijital piyanolarda pedal sistemi isteğe bağlıdır. Genellikle yalnızca bir pedal (piyanistlerin en çok kullandığı pedal) piyanoya bağlanır ve bunun için özel bir bağlantı sistemi vardır. Yani dijital piyanoda pedalsız da çalabilirsin. Ancak ilerlemeye başlar başlamaz icrandaki derinlik ve nüans eksikliği olduğunu çabucak fark edersin. Dijital piyano çalan piyanistler, birkaç yıl sonra çoğunlukla bir pedal edinir ve icralarını geliştirmek için onu nasıl kullanacaklarını öğrenir.

Piyanodaki pedallar ne işe yarar?
Pedalların piyanoda temel bir görevi vardır: icrana nüans ve derinlik katarlar. Sevdiğin şarkıları çalıyorsan, onları daha iyi çalmak için pedalları kullanman gerekir. Bir piyanoda en fazla 3 pedal bulunur ve her birinin icranın üzerinde belirli bir işlevi ve etkisi vardır.
Sustain pedalı

Sustain pedalı, sağ tarafta bulunan pedaldır. Akustik piyanolarda en çok kullanılan pedaldır, ayrıca dijital piyanolarda ve dijital klavyelerde de öyledir. Akustik piyanolarda sustain pedalı, damperlerin tellerden kalkmasına yol açan mekanik bir olaya neden olur. Buna “damper” olayı denir. Dijital piyanolarda bu mekanizma yapay olarak ve elektronik yolla taklit edilir. Her durumda sustain pedalı, piyano tuşlarına basıldığında çıkan sesi korumayı ve rezonans etkisiyle daha uzun süre duyulmasını sağlar. Pedala basıldığında, tuşlardan elini çekmiş olsan bile ses uzamaya devam eder. Pedalı bıraktığın anda ses hemen kesilir.
Piyano çalmaya yeni başladığında sustain pedalını kullanmak oldukça zor olabilir. Çünkü şarkının yalnızca belirli anlarında kullanılması gerekir. Onu abartırsan icranın akıcılığını ve derinliğini kaybeder. Daha önce çaldığın notalar, çalmakta olduğun notaların içine karışıp kaybolur.
Ancak nasıl kullanılacağını anladığında icran çok daha akıcı olur. İyi kullanıldığında, şarkının iki bölümü arasındaki geçişleri güzelleştiren bir yankı etkisi yaratabilirsin. İcran artık kesik kesik duyulmaz.
Sostenuto pedalı

Sostenuto pedalı, piyanoda ortadaki pedaldır. “Sostenuto”, “uzatılmış, sürdürülmüş” anlamına gelen İtalyanca bir sözcüktür. Müzikte bu sözcüğün birkaç anlamı olabilir, ancak burada “sesi tutmak” anlamına gelir.
Sostenuto pedalını kullandığında, yalnızca daha önce çalınmış notalar etkilenir. Pedala bastıktan sonra çalacağın notalar etkilenmez. Sustain pedalında olduğu gibi, sostenuto pedalının etkisi de ona basmayı bıraktığın anda sona erer.
Peki nasıl kullanılır? Örneğin bu pedalı sol elinle bir piyano akoru çalarken rahatlıkla kullanabilirsin. Bu akoru çalarken pedala bas (böylece etkisi akorun notaları üzerinde olur) ve hemen ardından iki elini de şarkının başka bir bölümünü çalmak için kullanabilirsin. Etki, sustain pedalından farklıdır, çünkü bu bölümün notaları uzamaz. Ama akorun notaları uzar.
Dik piyano kullananlar, sostenuto pedalının tarifinin yukarıdakiyle uyuşmadığını fark etmiş olabilir. Gerçekten de dik piyanolarda bu pedalın etkisi farklıdır. Çaldığın notaların sesini kısmanı sağlar. Buna “tekrar pedalı” da denir. Böylece çevrendekileri rahatsız etmeden şarkını ya da piyano egzersizini çalışabilirsin. Bir piyano bölümünü kusursuz çalmak tekrar gerektirir ve piyano öğrenirken pek çok hata yapılır; bu da seni dinleyenlerin kulağını tırmalayabilir. Bu pedal, başkalarını rahatsız etmeden piyano çalışmana olanak tanır.
Soft pedal

“Una corda pedalı” olarak da bilinen soft pedal, piyanoda en soldaki pedaldır. Soft pedalın işlevini doğru anlatmak için önce piyanonun akustik ve ses mekanizmasını açıklamamız gerekir. Piyanonun telleri, aynı sese akort edilmiş ikili veya üçlü gruplar halinde dizilir. Çekiç aynı anda birkaç tele vurduğu için bu mekanizma, bir tuşa her bastığında daha zengin bir ses üretir.
Akustik piyanoda soft pedalı kullandığında çekiçler hafifçe sağa kayar. Pedala bastığın sürece çekiçler bu kaymış konumda kalır. Soft pedal kullanılırken bir tuşa bastığında çekiçler, olağan iki ya da üç tel yerine o gruptan yalnızca bir ya da iki tele vurur. Bu akustik mekanizma daha boğuk ve daha az zengin bir ses üretir. Bu pedal, şarkının bazı bölümlerinde sesi bastırmak istediğinde kullanılır; böylece soft pedal bırakıldığında sonraki bölüm akustik olarak daha güçlü duyulur.
Piyano pedalları nasıl kullanılır?
Ayak pozisyonu
Piyano pedalları çok sayıda farklı etki yaratmak için kullanılır. Çalışına derinlik ve nüans katmana yardımcı olurlar. Temellerle başlayalım: ayağın piyano pedallarındaki konumu. Pedallar yalnızca ayak tabanıyla kullanılır. Ayak parmakları pedallara temas etmemelidir. Kullanılsın ya da kullanılmasın, pedal her zaman ayağa temas etmeli ve ayak ona basmaya hazır olmalıdır. Topuk sürekli yere değmeli ve asla yerden kalkmamalıdır.
Ayağın pedaldaki konumunu gördüğümüze göre, bazı kullanım yöntemlerine geçebiliriz. Pedalları akıllıca kullanmanın birçok farklı tekniği vardır. İşte bunlardan birkaçı.
Legato pedal tekniği
Bu terim, en sık kullanılan sustain pedalı tekniğini ifade eder. Piyanist, bir sonraki notayı çalmadan önce bir notanın sesini uzatmak istediğinde kullanılır. İlk notanın sesi kesilir ve ikinci notanın sesi aynı anda başlar. Bunun için ayağın, elin tuşa indiği anda tam olarak pedalı bırakmalıdır. Legato pedal tekniği, icranda akıcılık etkisi yaratır.
Doğrudan pedal tekniği (veya eşzamanlı pedal tekniği)
Bu terim, en sık kullanılan sustain pedalı tekniğini ifade eder. Piyanist, bir sonraki notayı çalmadan önce bir notanın sesini uzatmak istediğinde kullanılır. İlk notanın sesi kesilir ve ikinci notanın sesi aynı anda başlar. Bunun için ayağın, elin tuşa indiği anda tam olarak pedalı bırakmalıdır. Legato pedal tekniği, icranda akıcılık etkisi yaratır.
Hazırlayıcı pedal
Bu, en basit tekniktir. Şarkının başlangıcına ya da belirli bir bölüme hazırlık olarak sustain pedalına basmaktan ibarettir. Bu, nota (veya akor) tarafından üretilen sese azami derinlik ve rezonans kazandırır.
Bağlayıcı pedal
Bu teknik, ellerle birbirine bağlanamayan iki notayı ses düzeyinde birleştirmeyi sağlar. Bu durumda pedal yalnızca notaları birbirine bağlamak için kullanılır, sese belirli bir etki katmak için değil.
Artikülasyon pedalı
Bu teknik, pedalı yankı ya da rezonans etkisi olarak kullanırken çalınan her bir piyano notasını birbirinden ayırmaktan oluşur. Böylece her nota sesinin uzamasından yararlanır ve bir sonraki notanın sesini daha nitelikli ve akıcı bir biçimde öne alır. Bu sayede bitişlerin daha kontrollü olur ve icran çok daha akıcı duyulur.
Yarım pedal
Bu teknik, sustain pedalına çok hafifçe basmaktan ibarettir; böylece damperler çaldığın notaların tellerine yalnızca biraz değer. Bu, biraz daha zengin ve daha melodik bir ses verir.
Sustain pedalını doğru kullanmana yardımcı olması için Huw Rees’in video dersini izleyebilirsin. Bu, yukarıda anlattıklarımızı tamamlayacak ve sana görsel bir destek sunacak:
Piyano notasında pedal işaretleri nasıl okunur?
Piyano notasında pedal işaretleri çok basittir. Her pedal için iki sembol vardır: biri pedala ne zaman basacağını, diğeri ne zaman bırakacağını gösterir.
Sustain pedalının işareti
Sustain pedalı şöyle gösterilir:
– Pedala basmak için: “Ped.”;
– Pedalı bırakmak için: “*”.
Gördüğün gibi, “Ped.” ve “*” sembolleri arasındaki sürede, portedeki tüm notalar pedala basılı halde çalınmalıdır.

Sostenuto pedalının işareti
Sostenuto pedalı şöyle gösterilir:
– Pedala basmak için: “Sost. Ped.”;
– Pedalı bırakmak için: “*”.

Soft pedalın işareti
Soft pedal (veya una corda pedalı) şöyle gösterilir:
– Pedala basmak için: “una corda”;
– Pedalı bırakmak için: “tre corde”.

Artık piyano pedallarının temelleri hakkında bilmen gereken her şeyi biliyorsun. Bu küçük özetin işine yaradığını umuyoruz! Şimdi bilgilerini, La Touche Musicale piyano öğrenme uygulamasıyla piyanoyu daha da iyi çalmak için kullan.






























